”Abbas Paşa Mezarlığı” Heybeliada
Heybeliada’da Müslüman Mezarlığı’nın mimarı
Mimar Hovsep Aznavur olabilir mi?..
kapısı, küçük boyutlu olmasına rağmen,
Antik Mısır izleri taşıyan orijinal tasarımıyla, dikkat çeken bir yapıdır.
”Suna ve inan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü bilim kurulu
değerlendirmesi”..
Değirmen Tepesi’nin güneyinden geçen yol üzerinde bulunan
Müslüman mezarlığı,
1911 yılında Abbas Halim Paşa tarafından düzenletilmiştir.
Mezarlığın kapısı, iki yandaki kesme taş ayakları bağlayan basık bir kemer
ve bunun üzerinde yer alan konsollu ahşap bir sundurmadan oluşur.
Basık kemerle saçak arasında üst üste,
içlerinde ölümle ilgili ayetler içeren iki kartuş yer alır.
Üstteki kartuşta, ” Nuri” imzasını ve 1327/1909 tarihini taşıyan sülüs hatlı
“Bismillahirrahmanirrahim. İnnalillahi ve inna ileyhi raciun“,
(Allah’tan gelindiğine ve yine dönüşün Allah’a olacağı )
alttakinde de 1328/1910 tarihli
“Kullu nefsin zaikatü’l-mevt”
(Her nefs ölümü tadıcıdır. Sonra Bize döndürüleceksiniz )
ayeti bulunur. Alttaki yazı bandının iki yanı yarım daire,
üsttekinin iki yanı sivri kemer biçiminde tasarlanmıştır.
Taş kemerle ahşap sundurmanın birleşim hizasını,
Türk üçgeni benzeri bir motif kuşatır.
Dört yönde çifter ahşap konsolla taşınan sundurmanın üzerine,
kemer ayaklarına denk gelen iki yan kısımda,
sekizgen planlı birer ağırlık kulesi yerleştirilmiştir.
Kapının iki yanında, ayakların ön yüzlerinde bulunan pilastırlar,
kesme taştan, yukarı doğru daralan formda tasarlanmış,
sundurmayı taş yan konsollar pilastır başlıklarının içine oturtulmuştur.
Bu düzenlemeyle strüktür anıtsal bir nitelik kazanmış ve bir Mısır
tapınağının pi-pitonlu giriş cephesine benzetilmiştir.
Antik Mısır izleri taşıması değerlendirmesi İstanbul Araştırmalar
Enstitüsü Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Baha Tanman tarafından
desteklenmektedir. Mimar Hosvep Aznavur 1897-1899 Yılarında
Heybeliada Abbas Paşa Evlerini yaparken de
Egyptian Revival (Mısırın Uyanışı) olarak adlandırılan üslubu seçmiştir.
Abbas Hilmi Paşa 1897 ile 1910 yıllarında Mimar Hovsep Aznavur ile
çalışırken , Mimarının kim ? olduğu bilinmeyen Heybeliada mezarlığının
onun eseri olma ihtimali yüksektir.
Heybeliada Abbas Halim Paşa Köşkleri
Mimar Hovsep Aznavur tarafından 1897-99 yılları arasında tasarlanmıştır.
Egyptian Revival (Mısırın Uyanışı) olarak adlandırılan üslubu seçmiştir.
Beyoğlu Mısır Apartmanı.
1910 yılında Osmanlı Ermeni mimar Hovsep Aznavur tarafından yaptırılmış ve Mısırlı Hidiv Abbas II tarafından yaptırılmıştır . Bina, Abbas için kışlık konut olarak inşa edilmiş ve uzun yıllar kendisi ve ailesi tarafından kullanılmıştır
Hovsep Aznavur Kimdir:
Doğum: Mayıs 21, 1854, London, United Kingdom
Ölüm: Haziran 1935, Cairo, Egypt
Eğitim: Accademia di Belle Arti di Roma
Mimar. Ermeni asıllı olan Hovsep Aznavur, Haliç kenarındaki Sveti Stefan Bulgar Kilisesi’ni inşa etti. Cibali Tütün Fabrikası da eserleri arasındadır. Aznavur, İtalya’da eğitim gördüğü için çelik inşaat konusunda bilgisi bulunuyordu. İstiklal Caddesi’ndeki Mısır Apartmanı’nı yaptıktan sonra bir de Heybeliada’da köşk yapmış Abbas Halim Paşa’ya. O köşk şimdi yerinde yok. Çünkü köşkü söküp götürmüşler. Köşkün hemen yanında hizmetlilerin kalması için yapılmış binada yaşayanların anlattıklarına göre;
Paşa, Köşk’ün sökülüp Mısır’a götürülmesi konusunda vasiyet etmiş; çivi kullanılmadığı için ‘Vidalı Köşk’ olarak tanınan ahşap köşk, vidalarından sökülerek Mısır’a götürülmüş. Anlatılanlar doğruysa, Aznavur tamamıyla prefabrike bir yapı ortaya koymuş.
Kaynak: Ermeni Portreleri Hüdavendigar Onur Burak Yayınları İstanbul 2000
Kaynaklar:
Nil Kıyısından Boğaziçi’ne
Kavalalı Mehmet Ali Paşa Hanedanı’nın İstanbul’ daki ayak izleri
From the Shores of the Nile to the Bosphorus
Traces of Kavalalı Mehmed Ali Pasha Dynasty in İstanbul
Enstitüsü Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Baha Tanman‘a,
Suna ve inan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsüne teşekkürlerimle.
ARCHITECTURE - DESIGN - ART 
Yakup bey adalar belediyesiyle konusulsada mezarligin kapisinin bakimi saglansa. Kapinin biraz yardima ihtiyaci var galiba.
BeğenLiked by 1 kişi