Heybeliada Deniz Müzesi
Doğup büyüdüğüm Heybeliada da bir deniz müzesi olabilir mi ?
1985 yılında Deniz Harp Okulu Tuzladaki Yeni tesislerine taşınmıştı.
24 yıldır kullanılmayan eski Deniz Lisesi binalarının
“bir kısmı“ müzeye dönüşebilir mi ?
Sınırları içinde tarihi ilgiyi hak eden geçmişi sırası ile:
1- Adalar’daki tek Bizans Kilisesi,
Kamariotissa buradadır. (1440)
2- Halki Yunan Ticaret Okulu 1831 de burada eğitime başlamıştır.
(Eliniki Emboriki Sxoli tis Halkis)
3- Rus askerlerin anısına yapılan anıt: (1828-1829)
4- Heybeliada Deniz Lisesi: (1942-1985)
Yerli ziyaretçilerin olduğu kadar,
Dünyanın her yanından gelen insanların ilgisini çeker inancındayım.
Marmaray Projesi çalışmalarında
ortaya çıkarılan çok sayıda tarihi eser,
Osmanlı’dan neolitik döneme kadar
kesintisiz olarak tarihleniyor.
Eserler, şu anda İstanbul Arkeoloji Müzesinde
geçici olarak sergileniyor.
Marmaray kazılarında ortaya çıkan
35 bin eser ve 37 gemi kalıntısının
bir kısmı için,
halka açık ulusal müze olmasının
adamıza ve ülkemize faydalı olacağını fikrini paylaşmak istedim.
neden olmasın ?
Heybeliada
Eski adları ‘Demonisos’ ‘Demonese’ ‘Halki’ ‘Khalki’ ‘Khalkitis’ ‘Khalkis’ olan Heybeliada ;
Vaktiyle Dimonisos adında biri tarafından çıkarılan ve işletilen bakır madenine ve işletmecinin adına atfen,
Dimonisos ve Yunanca bakır anlamına gelen Halkıs dan bozma olarak Halki Diye anıldığı söylenir.
Türkler bu adaya heybe biçiminde iki tepeli bir ada görüntüsünde olduğundan Heybeliada adını vermişlerdir.
Adalar’daki tek Bizans Kilisesi, Kamariotissa:
Heybeliada’nın fethinden önce yapılmış son ve Adalar’daki tek Bizans Kilisesi, Kamariotissa’dır.
Kiliseyi 1440 ölen,son İmparatoriçe Maria Komnena’nın yaptırdığı sanılıyor.(Gustawe Schlumberger)
Aleksandros Ipsilantis tarafından Heybeliada Manastırı Kamariyotissa 1796 da yeniden inşa edilmiştir.
İstanbul’da Fener’deki Aya Maria dışında, dört yapraklı yonca modeline göre yapılmış tek kilise budur.
Yeni yapılan binada kiliseye girerken nartekste bir kubbe -kemer (KAMARA) vardı.
Bu nedenle manastırın ismi de değişti, halk kubbeli manastır (Kamariotissa/Kamariotisa) demeye başladı.
Bizans imparatoru Palelogos’un yaptırdığı söylense de Mimar Aristidis Pasadeos,
1931 yılında Rus arkeolog N. Brunof’un yaptığı etüdlerle XI. ve XII. yüzyıl arasında yapıldığını belirtirken,
İoannis Paleogos’un kilisenin kurucusu olduğunu yazmıştı.
Mimari tarzı çok farklı ilginç bir Bizans yapısı. Dört yapraklı bir yonca şeklindeki bir haç planına sahip.
Oldukça yüksek sekiz köşeli kasnak üzerine oturtulmuş küçük kubbesi vardır.
Halki Yunan Ticaret Okulu:
1831’de Heybeli ada manastırı önemli bir değişiklik geçirdi.
Burada Rum dünyası ve kolonilerden gelen 400 öğrencisi olan büyük bir ticaret okulu Rum Ticaret Akademisi
(Eliniki Emboriki Sxoli tis Halkis) kuruldu.
1942 Temmuz’unda Ticaret Akademisi binası ve iki kilise (Meryem Ana ve Ioannis Prodromos)
Patrikhane tarafından boşaltılarak Deniz Kuvvetleri’ne teslim edildi.
Heybeli Ruhban Okulu’nun tapusu ise 1953’te Patrikhane’ye verildi.
https://dergipark.org.tr/download/article-file/747566
Rus askerlerin anısına yapılan anıt:
18 Ağustos 1829 Edirne’ye giren Rus askerlerinden
tutuklanan 24 subay ve 1000 kadarı
Panayia manastırında esir olarak kalmış
300 kadarı burada ölmüştür.
Ölenlerin anısına Eski Deniz Lisesi üstünde,
bugünkü aşıklar yolunun başlangıcında,
bir anıt bulunmaktadır.
Anıtın kaidesindeki yazılar
Selahattin Tanyel çevirisine göre şöyledir:
“1828-1829, Binüçyüz aziz Rus askeri Türklere esir düştük
ve bu topraklara gömüldük.
Büyük imparator , askerlerin yaptığı büyük hizmet ve kahramanlıkları anısına bu anıtı dikmiştir.”
Heybeliada’daki tarihi yapılar:
Rum ilkokulu
Heybeliada Rum Ticaret okulu
Heybeliada Rum Ruhban Okulu
Rum Kız yetimhanesi
Aya Triada Kilisesi
Hristos Kilisesi
Ayios Yeorgios Krimnu (Uçurum) Manastırı
Ayios Spiridonos Kilisesi/Terk-i Dünya Manastırı
Ayios Nikolaos Kilisesi
Profiti İlias Mezarlık Klisesi
Osios Akepsima Manastırı
Panayia Kamariotisa Kilisesi
Ayios İoannis Prodromos Kilisesi
Kangelaris Ailesinin Anıtsal Mezarı/Süslü Mezar
Ayia Efimia Ayazması
Ayios Nikitas Ayazması
Ayia Paraskevi Ayazması
Bahriye Mektebi Camisi
Heybeliada Camisi
Beth Yaakov Sinagogu
Kaynaklar:
Türkiye’deki Tarihsel Adlar: Bilge Umar- İnkilap yayınları
Halki’den Heybeli’ye:Orhan Türker, Sel Yayıncılık
Prens Adaları:Gustave Schlumberger, Çevirin:Haluk Çağlayaner-İletişim yayınları
http://erkmensenan.blogspot.com/2010/01/khalkiden-heybeliadaya.html
Eski Fotograflar LEONİDAS MİKROPOULOS’un albümünden alınmıştır.
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.
Heybeliada Deniz ve Su altı Müzesi
http://www.maritimeheritage.org/index.html
-Heybeliada National Maritime Museum
Heybeliada Museum of Sea and Underwater
ARCHITECTURE - DESIGN - ART 